home
history
trucks
Hansa-Lloyd
pictures
passenger cars
Toxopeus
advertenties
summons
links
totem
Historie van Borgward
 

The way of life

In 1961 werden de laatste nieuwe Borgward’s gebouwd. Er zijn niet veel producten welke begin jaren zestig hun eind vonden, die nu nog zó’n gevestigde naam hebben dat het zelfs gerechtvaardigd is er een speciale site aan te wijden. Dit, maar ook de wetenschap dat er over de hele wereld duizenden mensen zijn die nog steeds Borgward rijden. Zij die van hun hobby een ‘Way of life’ hebben gemaakt. Een Borgward-rijder wil niets liever dan in zijn Borgward blijven rijden. Hij ziet dit als zijn ultieme droom. Vaak in het dagelijks leven niet te herkennen als personen met een bijzonder kenmerk, maar eenmaal in hun Borgward veranderen zij tot buitengewoon innemende, hoogst interessante, tolerante en genoeglijke deelnemers aan het verkeer. Dit brengt de Borgward. De rijstijl. Zijn robuuste maar toch zeer toegankelijke uiterlijk. Zijn vertrouwenwekkende aanblik.

Hieronder vindt u de geschiedenis van dit roemruchte merk, veel leesplezier.

 
 
Het is 10 november 1890 als in Altona Carl F.W. Borgward wordt geboren. Thuis als enige jongen tussen 12 zusjes, is het gevoel voor techniek maar moeilijk te verantwoorden. Carl Borgward houdt zich dan ook alleen maar bezig met het maken van autootjes welke worden aangedreven door veerwerken uit klokken en horloges.
Na zijn technische opleiding aan de Hoge Machinebouwschool in Hamburg, werkt Carl Borgward als jonge ingenieur in Bremen en Berlijn. Als Carl Borgward na de 1e wereldoorlog gewond terug komt in Bremen, staat het stichten van een gezin voorop. In 1919 begint Carl Borgward als zelfstandige ondernemer, hij wordt vennoot bij de "Bremer Reifenindustrie" aan de Forhenstrasse in Bremen-Hastedt en krijgt de leiding over dit bedrijf. De naam doet anders vermoeden, maar dit bedrijf maakt van alles, van keukenapparaten tot kleine landbouwmachines. Omdat dit niet lonend is gaat hij op zoek naar andere afzetmogelijkheden. Het lukt hem om de opdracht te bemachtigen voor het maken van radiatoren en spatborden voor de "Bremer Hansa Lloyd Werken", die zo vlak na de oorlog veel werk hebben aan het opknappen van het zwaar beschadigde wagenpark in die tijd. 
In 1921 komt het bedrijf geheel in eigen handen en gaat dan "Bremer Kuhlerfabrik Borgward & Co" heten. Nu kan Carl Borgward eindelijk zijn oude idee uitvoeren om zelf een auto te maken. Het eerste prototype is een kleine sportieve tweezitter, maar omdat hij noch de ruimte noch het geld heeft om de auto helemaal zelf te produceren laat hij dit over aan de "Hansa-Loyd Werke". 
Met het geld wat hieraan verdient wordt, koopt hij een stuk grond aan de Steinstrasse 28, waar een nieuw bedrijfspand wordt gebouwd wat in 1922 wordt betrokken.
 Het duurt echter tot 1924 voordat de eerste serie auto van de band rolt, de "Blitzkarren" (een soort brommerbakfiets) met een 2,2 pk motortje  Prijs 980.- Mark.

Bliztkarren
De "Blitzkarren" wordt ontwikkeld voor intern transport in de eigen fabrieken maar Carl Borgward wil het wagentje ook buiten het bedrijf aan de man brengen. In eerste instantie loopt dat moeizaam maar nadat een zekere Wilhelm Tecklenborg brood in de "Blitzkarren" ziet, medefirmant in het bedrijf wordt en zich met de verkoop bezig gaat houden, gaat het snel beter.  Zeker als eind 1925 de Deutsche Reichspost ze gaat gebruiken voor het legen van de brievenbussen en de bezorging van poststukken, wordt het wagentje een bekend verschijnsel op de straten. Een betere reclame kan men zich niet wensen.
Carl Borgward zit niet stil en zit al te denken aan een zwaardere en moderne driewieler. Dit wordt de Goliath, welke naast de Blitzkarren geproduceerd gaat worden. Het pand aan de Steinstrasse is hier echter te klein voor en er wordt aan de Industriestrasse een bestaand bedrijf aangekocht wat, na een grondige verbouwing, eind 1925 betrokken wordt.

Goliath
In 1928 wordt de naam van het bedrijf gewijzigd in "Goliath-Werke Borgward & Co GmbH". De zaken gaan zeer goed en het bedrijf groeit alweer uit zijn jasje. Carl koopt nu aan de Fohrenstrasse het bedrijf van de "Bremer Carosserie-Werke", wat in financiële problemen was gekomen. Dit bedrijf staat tegenover de "Bremer Hansa Lloyd Werken".
1929 De Bremer Hansa Lloyd Werken staan op de rand van de afgrond. Carl Borgward en Wilhelm Tecklenborg verwerven een meerderheidsbelang in dit bedrijf en nemen de leiding over. 
1930 Er wordt een kleine vrachtwagen ontwikkeld, de Superior met een laadvermogen van 1,5 ton. Omdat er in de Hansa Lloyd fabriek al modernere vrachtwagens in ontwikkeling waren en Borgward die fabriek overnam is dit type maar tot 1931 gemaakt.
1931 In de Hansa-Lloyd fabriek worden diverse, door de oude firma ontwikkelde vrachtwagens gebouwd en door Carl Borgward verder ontwikkeld. Meer informatie hierover op de Hansa-Lloyd pagina.
Aan het eind van dit jaar nemen de heren de rest van het bedrijf Hansa-Lloyd over en wordt de naam gewijzigd in "Hansa-Lloyd und Goliath-Werke Borgward &Tecklenborg oHG"

Goliath F200
1932 De Goliath driewieler personenwagen ziet het levenslicht en in 3 jaar tijd rollen er 4000 exemplaren van de band.

Goliath Pionier
1934 Er worden twee nieuwe personenauto's voorgesteld. Het zijn de Hansa 400 en de Hansa 500. Dit waren kleine 4 persoonswagens maar ze kwamen een paar jaar te laat, doordat het beter ging met de economie, stelde men hogere eisen aan een nieuwe auto.
De eerste echte personenauto's komen later dit jaar, de Hansa 1100 en 1700 rollen van de band, het succes is enorm, de vakbladen zijn alleen maar lof en de verkopen zijn zo gigantisch dat de levertijden oplopen tot 6 maanden, dit alles werd met argusogen gevolgd door de marktleiders; Opel, Ford, Adler, Hanomag en Wanderer.
         
                                      Hansa 1100

          
Hansa 1700 Cabriolet                                

1935 De eerste sportwagen wordt ontwikkeld, het is de Hansa 1700 Sport.

1936 Borgward werpt zich op grote luxe personenwagens en ontwerpt de "Hansa 3500 Privat", met een zescilinder lijnmotor van 3,5 liter en een vermogen van 90 pk. De zaken gaan zo goed dat ook de Hansa-Lloyd fabriek te klein wordt, er wordt uitgekeken naar een nieuwe locatie. In Hemelingen, een Pruisische gemeente, wordt, in overleg met de burgemeester aldaar, landbouwgrond aangekocht.
1937 Op de automobiel- en motorfiets tentoonstelling in Berlijn worden twee nieuwe modellen ten toon gesteld. Het zijn de "Hansa 1500 Windspiel" en de "Hansa 2000". In dit jaar wordt de verhouding met Tecklenborg slechter en hij koopt hem dan ook snel uit.
1938 In dit jaar wordt de nieuwe fabriek genaamd "Sebaldsbruck", geopend. Het terrein heeft een oppervlakte van 223.000 m2 en is geen gewone fabriek, er is gezorgd voor veel zonlicht en ruimte in de hallen en het terrein is voorzien van veel groen. Als aan het einde van dat jaar Generaal Majoor von Schell de zeggenschap krijgt over alle productie van motorvoertuigen, wordt ook Carl Borgward verplicht zich te concentreren op middelzware vrachtwagens en personenwagens.
1939 De 2e wereldoorlog breekt uit en Carl Borgward mag nog maar een model personenwagen bouwen, de "Borgward 2300". Dit is de doorontwikkelde versie van de "Hansa 2000". Verder krijgt hij de opdracht om vrachtwagens, onderzeeër torpedo's, en afweergeschut te fabriceren.

1942 De B 3000 A vrachtwagen wordt in productie genomen. Dit type was in een wat ander vorm al voor de oorlog ontwikkeld.
1944 Bombardementen van de geallieerden medio oktober 1944, vernietigen 87 % van de fabriek Bremen Hastedt en 58 % in Bremen Sebaldsbruck.
1945 Carl Borgward wordt door de Amerikaanse bezetter gearresteerd en zit 2,5 jaar lang gevangen.
1946 Net als na de eerste wereldoorlog wordt het uitgedunde wagenpark op last van de Engelsen met oude en nieuwe onderdelen weer bruikbaar gemaakt. Er mogen geen nieuwe wagens gebouwd worden, maar men ziet toch kans een nieuwe versie van de B 3000, nu alleen met achterwiel aandrijving, te bouwen.
1947 Naast de 3 tonner wordt nu ook de B 1000 gemaakt. ( de rest van de informatie over vrachtwagens staat op de pagina "vrachtwagens".)
1948-1949 Omdat er weinig grondstoffen voor de vervaardiging van voertuigen waren, kreeg ieder bedrijf een deel van de voorraden toegewezen. Om zoveel mogelijk grondstoffen te krijgen, deelt Carl Borgward zijn bedrijf op in "Goliath Werk GmbH",  Lloyd Maschinenfabrik GmbH" en de "Automobil- und Motorenwerke Carl F.W. Borgward GmbH".
In 1949 loopt ook de "Borgward Hansa 1500" van de band, een model met een zogeheten pontonconstructie (koplampen in de spatborden, en geen treeplanken meer naast de deuren) en was zijn tijd ver en ver vooruit.

1950 Al voor de oorlog had Carl Borgward een racewagen willen bouwen, maar dat ging toen niet door. Nu probeert hij het weer en bouwt de "Borgward Hansa 1800 Typ Inka" waarmee hij onder ander het record over de 1000 mijl verbreekt.
1952 Carl Borgward wil graag doorbreken in het hogere segment en komt met de "Borgward Hansa 2400", de pers is vernietigend : slecht remsysteem, slechte automatische versnellingsbak, en slecht uitzicht rondom, de verkopen zijn minimaal in totaal worden er in 1955 maar 1032 verkocht. Ook de "Borgward Hansa 1800" komt op de markt, dit model wijkt nauwelijks af van de 1500 en wordt ook geen succes.

Borgward Hansa 2400
1954 De in juni van dit jaar voorgestelde Isabella was een schot in de roos, in dit jaar al alleen werden er ruim 11.000 Isabella's verkocht, er was in die tijd geen enkel andere auto die zoveel bood voor zo weinig geld. De slogan van Carl Borgward was dan ook, nergens koopt u omgerekend zo goedkoop een kilo auto.
1955 De Isabella word als Combi en TS (sport) uitvoering gepresenteerd, van de totale productie wordt 35 % naar Amerika wordt verscheept. In totaal worden er in de Borgward groep dit jaar ruim 108.000 voertuigen gefabriceerd. In dit jaar doet ook Chrysler een voor die tijd gigantisch bod van 200.000.000 Mark, voorwaarde is wel dat Chrysler dan 51 % van de aandelen wilt hebben, Carl Borgward slaat het bod af.

              

               

In dit jaar wordt ook de nieuwe "Borgward Hansa 2300 Pullmann" gebouwd. Het wordt weer geen succes.

1957 Er komen nog twee modellen van de Isabella op de markt, de "Isabella TS de Luxe" en de "Isabella Coupe", een auto die ook vandaag de dag nog als mooiste auto aller tijden wordt genoemd. In dit jaar rolt ook de 500.000e auto van de band sinds het einde van de 2e wereldoorlog in 1945.

1958 Helikopters zijn het helemaal en daar ligt dan ook de toekomst dacht Carl Borgward, maar na zeer lang testen en enorme bedragen in het project te hebben gestopt, verdwijnt het geldverslindende project weer in de ijskast.

Kolibri
1959 De nieuwe Borgward 2300 wordt op de IAA in Frankfurt ten toon gesteld. Dit was het topmodel uit de Borgward fabriek, het is de eerste Duitse serieauto welke standaard met luchtvering wordt geleverd. Het model gaat later als de "P100" door het leven en het zag er naar uit dat het een succes zou worden. 
Het is het beste jaar in de Borgward historie, de omzet van het totale Borgward concern bedraagt 632 miljoen DM.

1960 Moest men in het eerste halfjaar van 1960 nog maandenlang wachten op een Isabella, was het in het tweede halfjaar ineens allemaal anders, de Amerikaanse importeur gaat failliet en de Amerikaanse dealers annuleerden ruim 9000 bestellingen. 
Ook blijkt de in 1959 geïntroduceerde "Lloyd Arabella" allerlei problemen te hebben en moeten de eerste 1000 modellen terug naar de fabriek, terwijl deze wagen eigenlijk al met verlies verkocht wordt. 
    
Dit alles lijdt tot grote problemen binnen het Borgward concern en de maanden erna zijn dramatisch. Als het blad "Der Spiegel" dan ook nog een 14 pagina's groot artikel publiceert over de problemen binnen het Borgward concern is de ramp compleet. De verkopen stagneren en dit alles lijdt tot extreme voorraden.
1961 Het lijkt nog allemaal zo mooi, Borgward lijkt gered te worden door een plan van de senaat, maar hiervoor is een bedrag van maar 10 miljoen Mark nodig. De banken weigeren en de toeleveranciers vangen hun chauffeurs voor de ingangen van de fabrieksterreinen op en geven de opdracht om direct terug te keren. 
Het drama is compleet. De Borgward sanering wordt gedaan door Johannes Semler (oprichter en voorzitter van de raad bij BMW). Eind 1961....... Borgward is failliet..........
De productie lijn van de Isabella en de P100 worden verkocht aan een Mexicaanse ondernemer welke de plannen heeft deze auto's in Latijns Amerika te gaan produceren
1963 Carl Borgward sterft op 28 juli precies 2 jaar na het faillissement van zijn concern.
1965 Der Spiegel meldt dat er met het Borgward concern in 1961 niets aan de hand was, en dat een faillissement onnodig was.